Doğada Su Bulma ve Güvenli Hale Getirme Yöntemleri
Su, kampta taşıyabileceğin en ağır yüktür. Bir litre su bir kilo eder. İki günlük bir yürüyüş için gereken suyu sırtında taşımak çoğu zaman mümkün değildir. Bu yüzden doğada su bulmayı ve o suyu içilebilir hale getirmeyi öğrenmek, çadır kurmayı öğrenmek kadar temel bir beceridir.
Sorun ne? Berrak su temiz su değildir
Dağdan gelen buz gibi bir dere suyu masum görünür. Ama tehlike gözle görülmez:
- Bakteriler: E. coli, Salmonella gibi türler. Genellikle hayvan ya da insan dışkısı kaynaklıdır.
- Protozoalar: Giardia ve Cryptosporidium. Kist formundadırlar, klora karşı dirençlidirler.
- Virüsler: Boyutları çok küçüktür. Yoğun insan aktivitesi olan bölgelerdeki sularda risk artar.
- Kimyasal kirlilik: Tarım ilacı, ağır metal, madencilik atığı. Bunlar filtreyle çözülmez.
Kampta yakalanan bir mide enfeksiyonu sadece rahatsızlık değildir. Kusma ve ishal sıvı kaybı yaratır. Susuz kaldığın bir ortamda susuzluğu hızlandıran bir hastalık, gerçek bir acil durumdur.
Su kaynağını bulmak
Önce doğru yere bakmak gerekir. Kaynak seçimi, arıtma yönteminden daha önemlidir.
Nereye bakmalı
- Vadi tabanları: Su aşağı akar. Arazinin en alçak çizgisini takip et.
- Yeşilin koyulaştığı yerler: Sazlık, söğüt, kavak, eğrelti otu. Bunlar yer altı suyunun işaretidir.
- Böcek ve kuş hareketi: Sinek kümeleri ve akşamüstü aynı yöne uçan kuşlar su yönünü gösterir.
- Hayvan izleri: Birleşerek genişleyen patikalar genellikle bir su birikintisine iner.
- Kaya çatlakları: Gölgede kalan kaya yüzeylerinden sızıntı olabilir.
- Çiy ve yağmur: Sabah erken saatte otların üzerindeki çiyi bezle toplayabilirsin. Tente ya da yağmurluk ile yağmur suyu biriktirmek en temiz seçenektir.
Kaynak kalite sıralaması
- Yağmur suyu ve doğrudan kaya çatlağından çıkan pınar
- Hızlı akan, taşlı yatakta ilerleyen dere
- Yavaş akan dere veya nehir
- Göl ve gölet
- Durgun su birikintisi
Durgun sudan kaçın. Yosun tutmuş, kokan, etrafında ölü hayvan bulunan sudan uzak dur. Yerleşim yeri veya tarım arazisinin hemen altındaki dereden de su alma; kimyasal kirlilik hiçbir taşınabilir yöntemle giderilmez.
Arıtma yöntemlerinin karşılaştırması
| Yöntem | Neyi durdurur | Süre | Artı / Eksi |
|---|---|---|---|
| Kaynatma | Bakteri, protozoa, virüs | Kaynamadan sonra 1 dk (yüksek rakımda 3 dk) | Ekipman gerektirmez, en güvenilir. Yakıt ve zaman harcar, su soğumayı bekler. |
| Pompalı veya şişe tipi filtre | Bakteri, protozoa | Anında | Hızlı, tadı bozmaz. Virüsü tutmaz, tıkanır, donarsa çatlar. |
| Yerçekimi (torba) filtre | Bakteri, protozoa | Birkaç dakikada litrelerce | Grup için ideal. Asacak dal gerekir, hacimlidir. |
| Klor dioksit tablet/damla | Bakteri, virüs, protozoa | 30 dk (Crypto için 4 saat) | Çok hafif ve ucuz. Yavaş, hafif tat bırakır. |
| UV kalem | Bakteri, virüs, protozoa | ~90 saniye / litre | Tat bırakmaz. Pil ister, bulanık suda işe yaramaz. |
Bir kamp su filtresi seçerken bakılacak sayı gözenek çapıdır. 0,2 mikron ve altı, bakteri ve protozoa için yeterlidir. Virüs koruması istiyorsan filtreyi kimyasalla birleştirmen gerekir.
Doğru sıra: önce berraklaştır, sonra arıt
- Dinlendir: Suyu bir kapta 15-20 dakika beklet. Çamur dibe çöker.
- Ön süz: Bandana, tişört ya da kahve filtresinden geçir. Bu adım pahalı filtreni tıkanmaktan kurtarır.
- Arıt: Kaynat, filtrele veya kimyasal kullan.
- Sakla: Temiz suyu ayrı bir şişeye koy. Kirli su şişesini işaretle, ağızlarını karıştırma.
Bir toprak çukura su sızdırıp bekletmek de ("Indian well") bulanık göl suyunu kabaca berraklaştırır, ama mikropları öldürmez. Arıtma adımını asla atlama.
Sık yapılan hatalar
- Filtreyi kullandıktan sonra ters yıkamamak. Ömrü kısalır.
- Filtreyi ıslak halde çantada, eksi derecede bırakmak. İç lifler çatlar, koruma biter.
- Tablet atıp 5 dakikada içmek. Bekleme süresi tavsiye değil, zorunluluktur.
- Şişenin ağız kısmını arıtılmamış suya değdirmek.
- Kar yemek. Vücut ısını düşürür; kar önce eritilmeli, sonra arıtılmalıdır.
Öneri: yeni başlayanlar için basit kurulum
İşi karmaşıklaştırma. İkili sistem kur:
- Ana yöntem: 0,2 mikron şişe veya pipet tipi filtre. Hafif, ucuz, günlük kullanımda pratik.